«

»

Jun
09

เขตควบคุมมลพิษ

เขตควบคุมมลพิษ

วันที่ 3 มีนาคม 2552 ศาลปกครอง จังหวัดระยองมีคำสั่งให้ คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ประกาศเขตควบคุมมลพิษในพื้นที่นิคมมาบตาพุด จังหวัดระยอง เนื่องจากมีเอกสารรายงานทางวิชาการจำนวนมากแสดงให้เห็นว่ามีมลพิษทางอากาศ มลพิษทางน้ำ และ มลพิษจากขยะมูลฝอย และของเสียอันตราย ในพื้นที่มาบตาพุดตลอดจนพื้นที่ใกล้เคียง เช่น ตำบลบ้านฉาง ตำบลวังจันทร์ เอกสารที่สำคัญได้แก่

  1. มลพิษ สุขภาพ และ อุตสาหกรรมมาบตาพุด โดย เดชรัต  สุขกำเนิด  ศุภกิจ นันทะวรการ วิภา ชื่นชิต  มูลนิธินโยบายสุขภาวะ 1 มีนาคม 2550
  2. ผลการตรวจความผิดปกติของสารพันธุกรรม ในเซลล์ของประชาชน (วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2550) โดยรองศาสตราจารย์ ดร.เรณู เวชรัตต์พิมล  ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  3. รายงานโครงการจัดทำแผนแม่บทเครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน  กรณีศึกษา: ชุมชนโดยรอบนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดโดยมูลนิธิสิ่งแวดล้อมไทย มิถุนายน 2547
  4. การศึกษาความสัมพันธ์ของการเกิดโรคระบบทางเดินหายใจและโรคผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังกับมลพิษทางอากาศที่เกิดจากโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด โดยสมชาย     จาดศรี สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดสุโขทัย
  5. รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร การจัดทำแผนปฏิบัติการลดและขจัดมลพิษในพื้นที่จังหวัดระยอง พ.ศ. 2550 ถึง 2554 ของคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษ
  6. รายงานการประชุมคณะอนุกรรมการ พหุภาคีเพื่อกำกับการดำเนินการตามแผนปฏิบัติการลดและขจัดมลพิษในพื้นที่จังหวัดระยอง 2550 ถึง 2554
  7. สรุปการดำเนินงานของแต่ละหน่วยงาน โดยกรมส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม พร้อมรายงานปริมาณสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย
  8. ความเห็นและข้อเสนอแนะของสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ พร้อมภาคผนวก สรุปผลการสัมมนาเวทีสาธารณะ เรื่อง ยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาอันเกิดจากการพัฒนาอุตสาหกรรมภาคตะวันออก กรณีศึกษาในจังหวัดระยอง
  9. รายงานการประชุมคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ

คำพิพากษาได้อ้างถึงประเด็นที่สำคัญดังนี้

  • ด้านสุขภาพได้อ้างอิงผลงานวิจัยสารพันธุกรรม (DNA) ที่ผิดปกติของสิ่งมีชีวิตศึกษาโดย ดร.เรณู  เวชรัตต์พิมล อาจารย์ภาควิชาชีววิทยาคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร จากกโดยการเก็บตัวอย่างเยื่อบุข้างแก้มของประชาชนจำนวน 400 ราย ในเขตมาบตาพุด พบว่าผู้ใหญ่จำนวนกว่าร้อยละ 50 มีสารพันธุกรรมที่บ่งบอกถึงความผิดปกติของยีนส์ในร่างกายที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็ง
  • ด้านปัญหาโรคระบบทางเดินหายใจและโรคผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังในพื้นที่ มีอัตราการเจ็บป่วยสูง จากสถิติผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลมาบตาพุด พ.ศ. 2546 พบว่า มีผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจเข้ารับการรักษาจากโรงพยาบาลมากที่สุดคือ 12,940 คน โดยผู้ป่วยของพื้นที่มาบตาพุดสูงกว่าพื้นที่ของโรงพยาบาลบ้านฉางและพื้นที่โรงพยาบาลวังจันทร์
  • ด้านปัญหาคุณภาพน้ำและคลองสาธารณะ จากการสำรวจใน พ.ศ. 2550 พบการปนเปื้อนของแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์มทั้งหมด  และฟีคอลโคลิฟอร์มมีค่าสูงในลำคลองสาธารณะที่รับน้ำทิ้งจากชุมชน และพบค่าปริมาณของแข็งละลายน้ำรวมมีค่าสูงในลำคลองที่รับน้ำทิ้งจากอุตสาหกรรม จากคำชี้แจงของผู้ถูกฟ้องคดี ฉบับลงวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2552 พบว่าน้ำจากคลองสาธารณะในพื้นที่มาบตาพุด ปี พ.ศ. 2551 อยู่ในระดับเสื่อมโทรมโดยเฉพาะคลองชากหมาก ช่วงเขตนิคมอุตสาหกรรม มีค่าความสกปรกในรูปบีโอดี และแบคทีเรียทั้งสองกลุ่มสูงขึ้นและพบการปนเปื้อนโลหะหนักได้แก่ นิกเกิล ปรอท ทองแดง โครเมียม และสารหนู สูงเกินค่ามาตรฐาน นอกจากนี้บริเวณปากคลองยังมีการสะสมของตะกอนสีดำหนาแน่น มีกลิ่นเหม็น
  • ด้านภาพรวม เอกสารต่างๆ ข้างต้น ระบุปัญหามลพิษในท้องที่มาบตาพุดมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชนทั้งสิ้น

ดังนั้นศาลรับฟังว่า เขตเทศบาลเมืองมาบตาพุดเป็นพื้นที่ซึ่งมีปัญหามลพิษ มีแนวโน้มจะเป็นอันตรายต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน หรืออาจก่อให้เกิดผลกระทบเสียหายต่อสุขภาพสิ่งแวดล้อมจึงประกาศให้ท้องที่เขตเทศบาลเมืองมาบตาพุดทั้งหมด รวมทั้งตำบลเนินพระ ตำบลมาบข่า และ ตำบลทับมา อำเภอเมืองระยอง ทั้งตำบลบ้านฉาง อำเภอบ้านฉาง เป็นเขตควบคุมมลพิษ เพื่อดำเนินการควบคุม ลด และ ขจัดมลพิษ

เขตควบคุมมลพิษ เกิดจากบทบัญญัติตามมาตรา 59 ของพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ซึ่งกำหนดว่าในกรณีที่ปรากฏว่าท้องที่ใดมีปัญหามลพิษซึ่งมีแนวโน้มที่จะร้ายแรงถึงขนาดเป็นอันตรายต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน หรืออาจก่อให้เกิดผลกระทบเสียหายต่อสุขภาพสิ่งแวดล้อมให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ มีอำนาจประกาศในราชกิจจานุเบกษากำหนดให้ท้องที่นั้นเป็นเขตควบคุมมลพิษ เพื่อดำเนินการควบคุม ลด และขจัดมลพิษได้

ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ประกาศเขตควบคุมมลพิษ มีดังนี้

  • เขตควบคุมมลพิษเมืองพัทยา 
  • เขตควบคุมมลพิษจังหวัดภูเก็ต 
  • เขตควบคุมมลพิษอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 
  • เขตควบคุมมลพิษอำเภอเมือง จังหวัดสงขลา 
  • เขตควบคุมมลพิษหมู่เกาะพีพี ตำบลอ่าวนาง อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ 
  • เขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทรปราการ 
  • เขตควบคุมมลพิษปริมณฑล

–                                 จังหวัดปุทมธานี 

–                                 จังหวัดนนทบุรี 

–                                 จังหวัดสมุทรสาคร 

–                                 จังหวัดนครปฐม 

  • เขตควบคุมมลพิษ จังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์

–                                 อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 

–                                 อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี 

–                                 อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี 

–                                 อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี 

–                                 อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 

–                                 อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 

  • เขตควบคุมมลพิษตำบลหน้าพระลาน อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี  

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการประกาศเป็นเขตควบคุมมลพิษสรุปได้ดังนี้ (กุลชา จรุงกิจอนันต์ 2552)

  1. ผลกระทบต่อการลงทุนใหม่ หรือการขยายการลงทุนในพื้นที่จังหวัดระยอง เนื่องจาก นักลงทุนอาจไม่มั่นใจในมาตรฐานการควบคุมสิ่งแวดล้อมใหม่ ความสอดรับระหว่างธุรกิจกับการรักษาสภาพแวดล้อมให้อยู่ร่วมกับชุมชน ทำให้อาจมีการตัดสินใจย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศอื่น
  2. ผลกระทบต่อผู้ประกอบการเดิมที่จะต้องเพิ่มการดูแล เอาใจใส่ต่อมาตรฐานการควบคุมมลพิษที่จะปล่อยสู่พื้นที่สาธารณะ เช่น น้ำ อากาศ ซึ่งมีผลต่อการเพิ่มต้นทุนทั้งด้านการลงทุนในการเครื่องจักรอุปกรณ์ เครื่องมือควบคุมคุณภาพ การจ้างบุคลากรที่มีความรู้ในการดูแลควบคุมสิ่งแวดล้อม รวมถึงการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA Report)
  3. ผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในด้านการลงทุนของประเทศ เพราะมาบตาพุดเป็นเขตอุตสาหกรรมหลักของประเทศ เป็นที่มาของรายได้เพื่อการส่งออก และการจ้างงาน การชะลอการลงทุนจะมีผลต่อเศรษฐกิจ และการจ้างงานของประเทศในภาพรวม
  4. ผลกระทบต่อการท่องเที่ยวในจังหวัดระยองและภาคตะวันออก เนื่องจากความเข้าใจผิดว่าผลกระทบของสิ่งแวดล้อมทั้งทางอากาศ น้ำ และชายฝั่งทะเลจะส่งผลต่อสุขภาพของนักท่องเที่ยว ทั้งๆ ที่การประกาศเขตควบคุมมลพิษมีเฉพาะบางส่วน นักท่องเที่ยวเชิงนิเวศ และนักท่องเที่ยวที่ให้ความสำคัญกับสุขภาพอาจจะพยายามหลีกเลี่ยงทำให้อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในจังหวัดระยองลดลง

มาตรการที่ใช้ดำเนินการในเขตควบคุมมลพิษแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ มาตรการด้านกฎหมาย และมาตรการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ

             มาตรการด้านกฎหมาย จะต้องมีการกำหนดประเภทของแหล่งกำเนิดมลพิษ กำหนดมาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหล่งกำเนิดในเขตควบคุมมลพิษ กำหนดให้มีการติดตั้งหรือจัดให้มีระบบบำบัดมลพิษ รวมทั้งสามารถจัดส่งมลพิษจากแหล่งกำเนิดมลพิษไปบำบัด หรือกำจัดในระบบมลพิษรวมที่ท้องถิ่นจัดสร้างขึ้น รวมทั้งดำเนินการติดตามตรวจสอบเพื่อให้การปล่อยทิ้งมลพิษจากแหล่งกำเนิดเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด ได้แก่

  • อำนาจตามกฎหมายที่มาจากการประกาศเขตควบคุมมลพิษ

–                                 คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติมีอำนาจในการกำหนดมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมให้สูงกว่ามาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่กำหนดโดยทั่วไป

–                                 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีอำนาจกำหนดมาตรการกำหนดมาตรการเพื่อคุ้มครองสิ่งแวดล้อมอย่างใดอย่างหนึ่งที่บัญญัติไว้ในมาตรา 44

–                                 ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจ กำหนดมาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหล่งกำเนิด สูงกว่ามาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหล่งกำเนิดที่กำหนดโดยทั่วไปได้

–                                 เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีหน้าที่จัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษในเขตควบคุมมลพิษเสนอต่อผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อใช้เป็นแผนปฏิบัติการเพื่อการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระดับจังหวัด

  • การบังคับใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550  มาตรา 67 อย่างเคร่งครัด

บทบัญญัติมาตรา 67 มีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองสิทธิในการมีส่วนร่วมและสิทธิในการมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีของประชาชน วรรคสองของบัญญัติในแง่มาตรการในการคุ้มครองสิทธิในการอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีของประชาชนไว้ว่า การดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชนจะกระทำมิได้เว้นแต่ ได้ดำเนินการ 3 ประการ คือ (สงกรานต์ ป้องบุญจันทร์)

1)                            ได้ศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชนในชุมชน

2)                            จัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้เสีย

3)                            ได้ให้องค์กรอิสระด้านสิ่งแวดล้อมให้ความเห็นประกอบก่อนมีการดำเนินโครงการดังกล่าว

  • มาตรการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษ

             จัดให้มีการทำแผนการควบคุมมลพิษจากแหล่งกำเนิด แผนการจัดหาและให้ได้มาซึ่งที่ดิน วัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ และเครื่องใช้ที่จำเป็นสำหรับการก่อสร้าง ติดตั้ง ปรับปรุง ดัดแปลง ซ่อมแซม และบำรุงรักษา และดำเนินการระบบบำบัดน้ำเสียรวม หรือระบบกำจัดของเสียรวม แผนการจัดเก็บค่าบริการเพื่อการดำเนินการและบำรุงรักษาระบบบำบัด แผนการตรวจสอบ ติดตาม และควบคุมการปล่อยน้ำเสียและของเสียจากแหล่งกำเนิดมลพิษ และแผนการบังคับใช้กฎหมายเพื่อป้องกันและปราบปรามการละเมิด หรือฝ่าฝืนกฎหมายที่เกี่ยวกับการควบคุมมลพิษ ตารางที่ 1 แสดงปฏิทินการปฏิบัติงานในการปรับปรุงแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษในเขตควบคุมมลพิษจังหวัดระยอง สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 13 (ชลบุรี) (www.reo13.go.th/Maptaput_plan/MP2_action.php) จากตารางและข้อมูลในเว็บไซต์แสดงให้เห็นว่ากิจกรรมส่วนใหญ่จะสิ้นสุดประมาณ พ.ศ. 2553 โดยไม่มีความคืบหน้าแต่อย่างไร